De zolders
Onze houtzaagmolen heeft nog twee verdiepeingen of zolders: de raamzolder en de krukzolder.
De raamzolder
Op
deze zolder staat de
elektromotor die tegenwoording de energie voor het verticale zaagraam
levert. Via een tussenas met enkele grote wielen wordt met drijfriemen de
één verdieping hoger liggende krukas in beweging gebracht. Deze tussenas
is in de molen geplaatst toen de stoommachine in gebruik is genomen en werd
toen door de stoommachine aangedreven.
In het midden van de vloer zien we de bovenkant van het zaagraam dat met
een zware balk, de wijfelaar of kolderstok met de krukas is verbonden. Op
het zaagraam rusten twee zware balken de palstokken. Hieraan zijn haken, de
haalijzers van de winderij bevestigd.
Vanaf hier kunnen we mooi de
balkenconstructie van de molen zien.
Met een klein steil trapje kunnen we nog één verdieping hoger en dan
komen we op de krukzolder..
De krukzolder
Tegenwoordig
is dit de hoogste verdieping van de Twickeler Houtzaagmolen en hier bevinden
we ons onder de kap die rond 1880 de windmolen verving. Aan diagonale balken
in de hoeken is te zien dat er een achtkantige molen op heeft gestaan.
Op een aantal bijzonder zware vierkante eikenhouten binten rust de
krukas. Het is een met de hand gesmede as die draait in lagerblokkken
met bronzen lagerschalen. Aan de krukas zitten enkele grote ijzeren wielen.
Eén wiel is een vrijloopwiel waarover de aandrijfriem loopt als de
elektromotor wel draait maar de krukas niet. Beneden in de molen kan men met
behulp van touwen het
mechanisme bedienen waarmee de aandrijfriem op het vaste aandrijfwiel
kan worden geschoven waardoor de krukas gaat draaien en het zaagraam in
beweging komt.
Het derde wiel is een balanswiel. Aan zowel het aandrijfwiel als dit
balanswiel zitten contragewichten met een totaal gewicht van ruim
vijfhonderd kilogram. In de begintijd van de zagerij toen de krukas nog drie
zaagramen aandreef maakten de krukken ten opzicht van elkaar een hoek van
honderdtwintig graden. Dit zorgde voor een regelmatige draaiing van de
krukas. Nu we nog maar één zaagraam over hebben compenseren de
contragewichten het gewicht van het zaagraam.
Stichting Beheer houtzaagmolen Twickel