Bomen en planken
De structuur van het hout
Hout
zorgt voor stevigheid van de boom en voortransport van water en de daarin
opgeloste voedingstoffen. Er zijn bomen waarin het saptransport door de
gehele stam plaatsvindt, bij andere bomen vindt de sapstroom vooral aan de
buitenkant van de stam plaats. Het hout binnenin de boom waarin geen
saptransport meer is, verhardt dan en vormt het kernhout. De buitenste rand
van de stam bestaat uit spinthout. Sommige bomen hebben een duidelijk
kleurverschil tussen het spinthout en het kernhout, zoals te zien is op de
foto, bij andere is dat weer moeilijker te zien.
Het spinthout kan van mindere kwaliteit zijn maar het hangt geheel van de
gewenste toepassing en de houtsoort af of het spinthout gebruikt kan worden
of niet. Zo kan spint ook zeer decoratief zijn zoals bij deze vaas van
taxushout.
Bomen groeien het jaar door niet evenveel. In het voorjaar zal een boom
sterker groeien dan in het najaar en in de winter staan de groei zelfs
nagenoeg stil. Bij een snellere groei van een boom worden er wijdere vaten
gevormd voor een grotere sapstroom (het vroeghout), in het najaar zijn de
gevormde vaten veel nauwer (het laathout). Dit verschil in vroeghout en
laathout is op een doorgezaagde stam te zien als jaarringen.
Op de foto hierboven is van de kopse kant van eikenhout. Duidelijk is het verschil te zien tussen het lichter gekleurde vroeghout met zijn wijde vaten en het donkerder laathout met veel smallere vaten. Niet alleen verticaal vindt er in een boom transport van voedingsstoffen plaats: de mergstralen vormen horizontale verbindingen. Deze mergstralen zijn aan de oppervlakte van kwartiers gezaagd hout te zien als zogenaamde spiegels. Vooral eikenhout is bekend om zijn mooie grote spiegels.
Op de foto links ziet u de spiegels in eikenhout, rechts is beukenhout,
hier vormen de mergstralen het zo kenmerkende stippelpatroon van deze
houtsoort. Omdat de foto's niet een evengroot stuk hout laten zien is het
verschil in werkelijkheid groter.
De tekening in het hout wordt in grote mate bepaald door de jaarringen en
mergstralen. De manier van zagen speelt daarin ook en grote rol, dosse
gezaagd hout heeft een vlamtekening, kwartiers gezaagd hout laat meer
spiegels zien.
Stichting Beheer houtzaagmolen Twickel