Zaagraam
Het
zaagraam bestaat uit twee zware verticale houten stijlen. Daartussen zitten
het
bovenspanhoofd en het
onderspanhoofd. Boven het bovenspanhoofd zit het
draaihoofd, dat draaibaar is en de verbinding vormt met de wijfelaar die
aan de krukas zit. Aan het raam zit tevens de krabbelstok voor het
krabbelmechaniek.
Tussen de beide spanhoofden worden de zagen gespannen. De zaag wordt aan
spansleutels bevestigd. Deze spansleutels zijn in de spanhoofden
gehaakt. Om de zaag op spanning te brengen wordt met een stalen wig de
bovenste spansleutel omhoog gedreven. Vervolgens wordt met een
hefboom het excentriek in deze spansleutel aangetrokken waardoor de zaag
maximaal op spanning komt te staan. Dit is noodzakelijk omdat een zaag die
te weinig spanning heeft zal gaan "'lopen", dus geen rechte zaagsnede zal
maken. Tussen de zagen worden houten blokjes, de
spanhoutjes, geplaatst die bepalen hoe dik de planken worden. Wil je een
andere dikte dan moeten alle zagen opnieuw ingespannen worden met de
gewenste maat spanhoutjes er tussen.
Tijdens
het zagen gaat het raam niet alleen op en neer maar pendelt als het ware ook
iets vooruit en achteruit. Aan het raam zitten
strijkplaten, ijzeren platen die het raam geleiden langs strijkblokken,
neuten, in de vloer en zoldering. Deze strijkplaten hebben een bepaald
profiel en laten het raam deze kleine horizontale beweging maken. Dit dient
er voor om de zagen pas het werk te laten doen als ze voldoende snelheid
hebben. De snelheid van het zaagraam is in zijn middelste stand het hoogst
om vervolgens af te nemen tot stilstand in de onderste en bovenste stand.
Als het raam naar beneden gaat vanuit de hoogste positie zal het nog niet
direct zagen. Pas als er voldoende snelheid is bewegen de zagen naar de stam
toe en zullen de tanden in het hout bijten. Als het raam weer vertraagt in
het onderste deel van de slag beweegt het raam iets terug zodat het zaagsel
kan worden gelost.
Als het raam vervolgens naar boven gaat wordt het krabbelrad iets
aangetrokken zodat de slee iets opschuift en het geheel klaar is voor de
volgende slag.
